حمید عباسی مدیر مرکز اختلالات یادگیری جوانرود

مقدمه:

     در حال حاضر از انواع مختلف تست‌های هوشی كه وجود دارند می‌توان به تست وكسلر بیشتر تكیه كرد. سپس به تست ریون و تست‌های دیگران. هرچند كه به طور علمی هنجار نشده است و حتی در شیراز و تهران مطالعاتی انجام داده‌اند ولی به نتیجه نرسیده‌اند. اما كامل‌ترین تستی است كه در اختیار داریم.

تست وكسلر در دهه 1930 ساخته شد و در سال 1949 اولین شكلش در آمد. در سال 1972 تجدید نظر اولیه انجام شد و در دهه اخیر تجدید نظر دیگر صورت گرفت و آن چه ما در اختیار داریم مربوط به سال 1972 می‌باشد. تجدید نظر اخیر در دست عده‌ای است كه هنجار شود اما متأسفانه هنوز هیچگونه اقدامی انجام نشده است. این آزمون دارای روایی (اعتبار) و پایایی است.

روایی: ابزار چیزی را بسنجد كه برای آن هدف طراحی شده است.

پایایی: نمرات آزمون در مراحل مختلف زمانی ثابت بماند.

تذكر: حداقل فاصله برای اجرای مجدد تست وكسلر 6 ماه می‌باشد.

 چند نكته برای اجرای آزمون:

1) تجربه: هنگامی كه به منابع مختلف مراجعه می‌كنیم كمتر به مباحث تئوری یا سرعت عمل آزماینده اشاره گردیده است، بلكه بیشتر به تجربه‌ی آزماینده تأكید شده است. در حین اجرای آزمون هر چقدر تبحر و تجربه داشته باشیم نباید بدون مراجعه به دستورالعمل‌ها و اجرای نمره‌گذاری‌ها قضاوت كنیم. زیرا پاسخ‌های آزمودنی مخصوصا در معانی واژه‌ها، ادراك و تشابهات متفاوت است و قضاوت خیلی مهم است.

2) ارتباط: كسانی كه به مراكز LD مراجعه می‌كنند اكثرا كودكان می‌باشند كه هر كودك شرایط خاص خودشان را دارند و باید بدانیم كه آیا آزمودنی، محیط و شرایط را پذیرا شده‌ یا خیر. آیا می‌تواند ظرف مدت اجرای تست همكاری داشته باشد؟

3) زمان: در زمان اجرای تست انعطاف خیلی مهم و گاهی اوقات لازم است كه زمان را انعطاف دهیم. گفته می‌شود كه اجرای تست وكسلر بین یك تا یك ساعت و پانزده دقیقه زمان می‌برد. پس بهتر است كه تست وكسلر را در دو جلسه انجام دهیم و فاصله‌ی بین دو تست نزدیك به هم و بیش از یك هفته نباشد كه در آن صورت ممكن است آزمودنی همكاری بهتری داشته باشد.

4) مكان: استفاده از میز و صندلی كه ارتفاع آن متناسب با بچه باشد و ابزارهای تست مخصوصا مكعب و تصاویر باید زیر چشم آزمودنی باشد. نور مناسب، حرارت اتاق، سكوت اتاق، محرك‌های موجود مزاحم نباشد. حتی الامكان كسی به غیر از آزمونگر و آزمودنی داخل اتاق نباشد، ولی بعضی اوقات لازم است كه برای اطمینان بخشی مادر كودك هم در اتاق حضور داشته باشد اما نه در حوزه دید كودك، بلكه پشت سر كودك بنشیند و سكوت را رعایت كند. این در مواقعی است كه كودك بسیار وابسته به مادر است و یا همكاری لازم را با آزمونگر ندارد.

5) انعكاس: انعكاس‌هایی كه در اجرای آزمون تست می‌دهیم نباید طوری باشد كه جنبه‌ی تمسخرآمیز داشته باشد. باید خیلی طبیعی و به احساس كودك توجه كنیم. مثلا آیا كودك اضطراب دارد؟ آیا كودك بی‌قرار است؟ آیا كودك تشدد دارد؟ یعنی از ابزاری به ابزار دیگر می‌رود؟ آیا دست‌های كودك لرزش دارد؟
آیا عرق می‌كند؟ و چیزهایی از این قبیل. پس باید ابتدا مشكلات كودك را برطرف كرد سپس به اجرای آزمون پرداخت.

 سطح تفسیــر:

سطح(1) هوشبهر كلی:

- موقعیت نسبی شخص را در مقایسه با همسالانش به دست می‌دهد.

- برآورد كلی از توانایی‌های ذهنی او در اختیار می‌گذارد.

 سطح2 الف) هوشبهرهای كلامی و عملی:

- بررسی هوشبهرها و تفاوت نسبی آن‌ها.

- هوشبهر كلامی شاخصی از درك و فهم و توانایی‌های كلامی است.

- هوشبهر عملی شاخصی از توانایی‌های سازمان ادراكی است.

- تفاوت از 9 تا 15 نمره مورد توجه قرار می‌گیرد. (اطلاعات سودمند)  

- 15 نمره تفاوت و بیش از آن باید بررسی گردد. (احتمالا كودك LD است)

- 25 نمره تفاوت و بیش از آن احتمال آسیب‌ها بیشتر است.

- تفاوت نمره‌ها با توجه به زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی (وضعیت جمعیت شناختی)

15 نمره مهم است. چون انحراف استاندارد 15 می باشد.

 سطح 2ب) نمره‌های عامل:

1) عامل درك و فهم كلامی:

- اطلاعات عمومی

- شباهت‌ها

- گنجینه لغات

- درك و فهم

2) عامل سازمان ادراكی:

- تكمیل تصویرها

- تنظیم تصویرها

- طراحی مكعب‌ها

- الحاق قطعه‌ها

 3) عامل رهایی از حواسپرتی:

- محاسبه

- فراخنای ارقام

- رمزگردانی

رهایی از حواسپرتی در وهله‌ی نخست با تمركز، توجه و حافظه همبستگی نشان داده است.

نمره‌های عاملی را می‌توان برای تفسیر نقاط قوت و ضعف نسبی شخص به كار گرفت.

 سطح (3) تغییرپذیری خرده آزمون‌های درون مقیاس‌ها:

- میانگین همه نمره‌های مقیاسی خرده آزمون‌های كلامی یا عملی محاسبه می‌شود.

- اگر نمره‌ی یكی از خرده‌آزمون‌ها سه نمره و یا بیش از سه نمره از میانگین خرده‌آزمون‌های كلامی پایین‌تر باشد، آن را باید به عنوان ضعف نسبی مشخص كرد. 

- اگر نمره‌ی یكی از خرده‌آزمون‌ها سه نمره و یا بیش از سه نمره از میانگین خرده‌آزمون‌های كلامی بالا‌تر باشد، آن را باید به عنوان قوت نسبی مشخص كرد. 

- اگر نمره‌ی یكی از خرده‌آزمون‌ها سه نمره و یا بیش از سه نمره از میانگین خرده‌آزمون‌های عملی پایین‌تر باشد، آن را باید به عنوان ضعف نسبی مشخص كرد. 

- اگر نمره‌ی یكی از خرده‌آزمون‌ها سه نمره و یا بیش از سه نمره از میانگین خرده‌آزمون‌های عملی بالا‌تر باشد، آن را باید به عنوان قوت نسبی مشخص كرد.

- انحراف بین بالاترین و پایین‌ترین خرده‌آزمون‌ها در مقیاس كلی هفت نمره، در مقیاس كلامی چهار نمره و در مقیاس عملی پنج نمره می‌باشد.

انحراف معیار مقیاس‌ها عموما برابر سه نمره است. اگر هیچ‌گونه انحرافی در مورد خرده‌آزمون‌های كلامی یا عملی مشاهده نشود، در این صورت به هیچ تفسیری نیاز نیست. در برخی موارد، ممكن است تجزیه و تحلیل نیمرخ امكان پذیر نباشد.

 سطح (4) تغییرپذیری میان خرده آزمون‌ها:

- تغییرپذیری تمامی خرده آزمون‌های اجرا شده مورد مطالعه قرار می‌گیرد. یعنی نمره‌های خرده آزمون‌ها با میانگین به دست آمده از بین خرده آزمون‌ها مقایسه می‌شوند.

- احتیاط‌های سطح (3) در تفسیر به كار برده می‌شوند.

 سطح (5) تغییرپذیری درون خرده آزمون‌ها:

شامل بررسی الگوهای عملكرد در داخل ماده‌ی هر یك از خرده آزمون‌هاست. ماده‌ها سطح دشواری دارند و الگوهای بهنجار و مورد انتظار آن است كه از عهده پاسخ دادن به ماده‌های آسان برآید و شكست وی در ماده‌های دشوار به آهستگی و یكنواخت باشد. الگوی پراكنده كه در آن ماده‌های آسان شكست می‌خورد اما در ماده‌های دشوارتر، موفق می‌شود، ممكن است نشانگر نقص توجه و یا زوال حافظه باشد و یا پاسخ یك در میان با هوشبهر معمولی می‌تواند آگاهانه باشد. عملكرد پراكنده می‌تواند مشخصه بیماران مبتلا به آسیب مغزی باشد.

 سطح (6) تجزیه و تحلیل كیفی:

بررسی محتوای پاسخ‌ها به ویژه در اطلاعات عمومی، گنجینه لغات، درك و فهم و شباهت‌هاست. مثلا گذشتن از دیوارهای ماز به هنگام عبور دادن نوك مداد و یا پاسخ شخصی كه می‌گوید از مشاهده آتش‌سوزی در یك تأتر «فریاد می‌زند»، ممكن است نشانه‌ای از تكانشگری باشد.

 مشخصه كودكان LD در تفسیر وكسلر:

كودكانی كه به مراكز LD معرفی و پس از انجام تست، LD شناخته می‌شوند، احتمالا به هنگام تفسیر چند مورد از موارد زیر مشاهده گردد:

1) نیمرخ نمرات دارای قله و فرو رفتگی است.

2) نمرات پایین در حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم.

3) تفاوت بارز نمره كلامی (VIQ) و نمره عملی(PIQ).

4) عامل حواسپرتی (حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم) نمرات كمتری از سایر عامل‌ها دارند.

5) نمرات عوامل فضایی (تكمیل تصاویر، مكعب‌ها و تنظیم قطعات) بهتر از مفهوم‌سازی كلامی (شباهت‌ها، واژه‌ها و ادراك"فهم") و عامل زنجیره‌ای (حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم)است.

6) در نمرات مفهوم‌سازی كلامی، فضایی عملكرد متوسط و در عامل زنجیره‌ای در حد ضعیف است.

7) نمره هوش عملی (PIQ) بیشتر از نمره هوش كلامی (VIQ) است.

8) تفاوت بارز بین بالاترین و پایین‌ترین نمره آزمون‌ها.

9) تفاوت بارز نمرات زیر آزمون‌ها با میانگین نمرات كلامی و عملی به طور جداگانه.

10) تفاوت هوشبهر و پیشرفت تحصیلی (تفاوت 18 نمره).

11) پایین‌ترین نمرات در حافظه ارقام، حساب، اطلاعات و تطبیق علائم است.

12) نیمرخ نمرات كودكان LD دارای پراكندگی بیشتری است.

 تحقیقات در زمینه نمرات كودك LD در مقیاس وكسلر:

1) اختلال عاطفی: نمرات پایین حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم.

2) عقب ماندگان ذهنی: عملكرد پایین و یكنواخت. 

3) عوامل درك كلامی: اطلاعات، شباهت‌ها، واژه‌ها و ادراك"فهم".

4) عوامل سازماندهی ادراكی: تكمیل تصاویر، ترتیب تصاویر، تنظیم قطعات و مكعب‌ها.

5) عامل حواسپرتی(مثلث اضطراب): حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم.

6) عامل دانش اكتسابی: اطلاعات و واژه‌ها.

7)  عامل فضایی: تكمیل تصاویر، طراحی مكعب‌ها و الحاق قطعات.

8) عامل زنجیره‌ای: حافظه ارقام، حساب و تطبیق علائم.

9) توالی یا ترتیب: حافظه ارقام، تكمیل تصاویر و رمز نویسی.

جدول (1): خلاصه اهداف و عوامل مؤثر بر آزمون‌های وكسلر

ردیف

آزمون

اهداف

عوامل مؤثر

1

اطلاعات عمومی

دامنه اطلاعات،

حافظه طولانی مدت

محیط رشد اولیه مدت تحصیلات، فرهنگ غالب بر جامعه

2

ادراك

قضاوت اجتماعی، مقررات متداول اجتماعی، استفاده معنی‌دار از حقایق

دامنه امكانات فرهنگی، رشد وجدان و اخلاقیات،قدرت ارزشیابی تجارب گذشته

3

حساب

استدلال، تمركز حواس، توانش عددی در حل مسایل ذهنی،  توجه، حافظه

امكانات استفاده از یادگیری

حساب

4

شباهت‌ها

جمع‌بندی مفاهیم كلی
تفكر منطقی

حداقل امكانات فرهنگی

علاقه‌مندی‌های فردی و مطالعه

5

معانی واژه‌ها

قدرت یادگیری، دامنه اطلاعات، تنوع ایده‌ها، حافظه، جمع‌بندی مفاهیم، رشد زبان

محیط آموزشی اولیه

6

حافظه ارقام

توجه، حافظه كوتاه مدت

توانایی دریافت اطلاعات

7

تكمیل تصاویر

توانایی تشخیص جزئیات مهم از جزئیات بی‌اهمیت، تمركز حواس، استدلال، سازماندهی دیداری

تجربه قبلی

8

ترتیب تصاویر

تفسیر موقعیت‌های اجتماعی، استدلال غیر كلامی، قدرت نقشه‌كشی

حداقل تجزیه فرهنگی

9

مكعب‌ها

هماهنگی دیداری حركتی، سازماندهی ادراك، تجسم فضایی، تفكر انتزاعی، تجزیه و تحلیل

بینایی رنگ‌ها

فعالیت های حركتی

10

تنظیم قطعات

هماهنگی دیداری حركتی، سازماندهی ادراك

فعالیت های حركتی

11

تطبیق علائم

هماهنگی دیداری حركتی، سرعت عمل در فعالیت‌های ذهنی، حافظه كوتاه مدت

فعالیت های حركتی

12

مازها

قدرت نقشه كشی، سازماندهی ادراك، هماهنگی دیداری حركتی،

فعالیت های دیداری - حركتی

  جدول (2): تفاوت‌های هوشبهرهای كلامی و عملی در گروه‌های مختلف سنی

سن

تفاوت معنی‌دار

سن

تفاوت معنی‌دار

6

19

10

15

7

16

11

14

8

18

12

13

9

13

كل

16

جدول (3): تفسیر خرده‌آزمون‌ها

                       نمرات

 

خرده‌آزمون‌ها

نمره‌های بالا

نمره‌های پایین

 

اطلاعات عمومی

نشانگر حافظه دراز مدت خوب، علایق فرهنگی، زمینه تحصیلی قوی، نگرش مثبت نسبت به مدرسه، توانایی كلامی خوب، توانایی لازم برای توجیه عقلی مكانیسم‌های دفاعی خود كه بكار می‌برد.

نشانگر علایق سطحی، فقدان كنجكاوی عقلی، محرومیت فرهنگی.

ادراك

نشانگر آگاهی از واقعیت‌، استعداد تسلیم شدن در برابر اجتماع، قضاوت خوب، از نظر هیجانی بكار بستن مناسب اطلاعات.

نشانگر قضاوت ضعیف و تكانشگری است و در برابر محیط خود خصومت نشان می دهند، عملكرد ضعیف برای افراد دارای اختلال روانی.

حساب

نشان دهنده هوشیاری، قابلیت تمركز، رهایی از حواسپرتی، به كار بستن مكانیسم‌های دفاعی مبتنی بر توجیه عقلی.

نشانگر ضعف در استدلال ریاضی، فقدان قابلیت تمركز و حواسپرتی، عدم پرورش زمینه تحصیلی ضعیف در مهارت‌های ریاضی به اندازه كافی.

شباهت‌ها

نشانه توانایی مفهوم سازی خوب، بازتابی از گرایش‌های توجیه عقلی در صورت بالا بودن نمره‌های غیر معمول.

نشانه توانایی انتزاع ضعیف، گرایش به تكرار طوطی‌وار و تحت‌اللفظی مطالب و تفكر انعطاف پذیر دارند.

معانی واژه‌ها

نشانه هوش عمومی بالا، توانایی به یاد آوردن افكار گذشته و ساختن افكار مفاهیمی در این خصوص، دارای علایق گسترده بوده و برخورداری از اطلاعات عمومی.

نشانه‌ای زمینه محدود تحصیلی، ‌پایین بودن هوش عمومی، ضعف در رشد زبان، ضعف انگیزش.

حافظه ارقام

نشانگر حافظه كوتاه مدت شنیداری خوب و توجه عالی، ممكن است در برابر اضطراب و فشار روانی كمتر تاثیرپذیر باشند.

نشانه فقدان توانایی تمركز است كه ممكن است نتیجه اضطراب یا فرایندهای تفكر غیر معمول باشد. انحراف فاحش بین ارقام مستقیم و ارقام وارونه می‌تواند نشانه‌ای از وجود یك آسیب عضوی باشد، به ویژه اگر نمره كلی فراخنای ارقام وارونه از نمره‌های خرده‌آزمون‌هایی مانند اطلاعات عمومی و گنجینه لغات پایین‌تر باشد.

تكمیل تصاویر

توانایی زیاد برای تشخیص اطلاعات دیداری اساسی، هوشیارند، و از دقت بینایی خوبی برخوردارند.

عملكرد افراد تكانشگر ممكن است پایین باشد زیرا ممكن است بدون این كه محل تصویر را تجزیه و تحلیل كنند به سرعت پاسخ دهند.

ترتیب تصاویر

معمولا افرادی دقیق و ماهر هستند، از هوش اجتماعی سطح بالا برخوردارند، می‌توانند پیامد اعمال را پیش‌بینی كنند.

ممكن است دارای محدودیت فكری بوده، نتوانند كارهای خود را از پیش برنامه ریزی كنند، در درك و لذت بردن از لطیفه‌ها ضعیف باشند، در روابط میان فردی و برقراری ارتباط با دیگران مشكل دارند.

مكعب‌ها

از توانایی ادراك دیداری- حركتی- فضایی، توانایی تمركز، و مفهوم سازی غیركلامی عالی برخوردارند.

نشانگر توانایی ادراكی ضعیف، دشواری در یكپارچگی دیداری، و اشكال در حفظ و تداوم كوشش است.

تنظیم قطعات

هماهنگی ادراكی- حركتی خوب از خود نشان می دهند، از سازمان دیداری برتر برخوردارند، و می‌توانند چشم‌انداز ذهنی انعطاف‌پذیر را حفظ كنند.

درهم ریختگی دیداری-حركتی، گرایش به امور عینی و محسوس، و دشواری در مفهوم سازی از خود نشان می‌دهند.

تطبیق علائم

از توانایی دیداری- حركتی عالی، كارامدی ذهنی، استعداد یادگیری طوطی‌وار مطالب جدید، و واكنش‌های روانی- حركتی سریع برخوردارند.

استعداد یادگیری تداعی دیداری پایین، كاركرد دیداری-حركتی مختل، و هوشیاری ذهنی ضعیف هستند.

مازها

از توانایی كارآمد برای برنامه‌ریزی آینده و جهت‌گیری ذهنی انعطاف‌پذیر برخوردارند.

منعكس كننده هماهنگی دیداری-حركتی ضعیف است، ممكن است بیانگر ضعف در تشخیص موقعیت واقعی یا اختلال عضوی مغز، به ویژه در مناطق پیشانی باشد.

 جدول (4): منطق تفسیری، معانی نمره‌های بالا و پایین و موارد كاربرد آموزشی برای مقیاس‌های وكسلر و نمره‌های عامل

توانایی

عوامل زمینه‌ای

معنای احتمالی نمره‌های بالا

معنای احتمالی نمره‌های پایین

توصیه‌های آموزشی

مقیاس كلـی

هوش كلی، استعداد تحصیلی، آمادگی برای یادگیری و پیشرفت در برنامه آموزشی

استعداد طبیعی، غنای محیط اولیه، طول مدت تحصیل، فرصت‌های فرهنگی، علایق، پشتكار، سرعت  فعالیت حركتی، هوشیاری، سازمان دیداری - حركتی

هوش عمومی خوب، استعداد تحصیلی خوب، آمادگی برای گذراندن برنامه آموزشی

هوش عمومی ضعیف، استعداد تحصیلی ضعیف، عدم آمادگی برای گذراندن برنامه آموزشی

به رشد زبان توجه كنید، به فعالیت‌های یادگیری دیداری توجه كنید، مهارت‌های مفهوم‌سازی را پرورش دهید، پشتكار آزمودنی را تقویت كنید.

مقیاس كلامـی یا عامل درك و فهم كلامی

درك و فهم كلامی، به كار بستن مهارت‌های كلامی و اطلاعات در حل مسایل جدید، توانایی كلامی، توانایی پردازش، اطلاعات كلامی، توانایی اندیشیدن با كلمات

استعداد طبیعی، غنای محیط اولیه، طول دوره‌های تحصیلی، فرصت‌های فرهنگی، علایق

درك و فهم كلامی خوب، استعداد تحصیلی خوب، برخورداری از دانش مربوط به محیط فرهنگی، مفهوم‌سازی خوب، آمادگی برای یادگیری و پیشرفت در برنامه پیشرفت‌گرایی

درك و فهم كلامی ضعیف، استعداد تحصیلی ضعیف، شناخت و درك نابسنده از محیط فرهنگی، ضعف در مفهوم سازی آموزشگاهی، دو زبانی بودن خانواده، خانواده خارجی‌تبار، آمادگی برای گذراندن برنامه‌ آموزشی، پیشرفت‌گرایی ضعیف

فعالیت‌های رشد و پرورش زبان را مورد تأكید قرار دهید، فعالیت‌های غنای كلامی را به كار ببندید، رویدادهای خارجی را مورد توجه قرار دهید، تمرین‌هایی در مورد مفهوم‌سازی را به كار ببندید.

مقیاس عملی برای عامل سازمان ادراكی

سازمان ادراكی، توانایی اندیشیدن با تصاویر ذهنی دیداری و دستكاری آن‌ها با سیالی، انعطاف‌پذیری و سرعت نسبی، توانایی تفسیر یا سازماندهی ادراك‌های دیداری در محدودیت زمانی، توانایی غیركلامی، توانایی ساختن مفاهیم و روابط نسبتا انتزاعی بدون استفاده از كلمات 

استعداد طبیعی، میزان فعالیت‌های حركتی،

 پشتكار،

سازمان دیداری-حركتی، هوشیاری

سازمان ادراكی خوب، هوشیاری كافی در مورد جزئیات، توانایی استدلال غیر كلامی خوب، برخورداری از پشتكار كافی، توانایی خوب برای كار كردن سریع و اثربخش، توانایی درك فضایی خوب

سازمان ادراكی ضعیف، ضعف هوشیاری نسبت به جزئیات، استدلال غیر كلامی ضعیف، پشتكار محدود، توانایی ضعیف برای كار كردن سریع و اثربخش، توانایی فضایی ضعیف

فعالیت‌های یادگیری دیداری را مورد تأكید قرار دهید، به روابط بین جزء و كل تأكید كنید، از تكالیف فضایی- دیداری استفاده كنید، فعالیت های كوشش و خطا را مورد تشویق قرار دهید، پشتكار را تشویق كنید، به فعالیت‌های طرح‌ریزی دیداری تأكید كنید، فنون مرور و وارسی را بهبود بخشید. 

رهایی از حواسپرتی

توانایی نگهداری دقت، حافظه كوتاه مدت، توانایی عددی، توانایی رمز گردانی، توانایی به كار بستن راهبردهای تمرین و یادگیری، توانایی تغییر عملیات ذهنی در جهت مواد و مطالب نمادی توانایی، خود- بازبینی

استعداد طبیعی توانایی دریافت محرك به صورت نافعال

توانایی خوب برای نگهداری دقت، حافظه كوتاه مدت خوب، توانایی عددی خوب، توانایی رمز گردانی خوب، استفاده خوب از راهبردهای تمرین و یادگیری، توانایی خوب در تغییر عملیات ذهنی در جهت مواد و مطالب نمادی، توانایی خوب در

خود- بازبینی

اشكال در حفظ و نگهداری دقت، حواسپرتی، اضطراب، نارسایی در نگهداری مطالب در حافظه كوتاه مدت، اشكال در رمز گردانی، ضعف در راهبردهای تمرین و یادگیری، اشكال در تغییر سریع عملیات ذهنی در جهت مواد و مطالب نمادی، مهارت نابسنده در

خود- بازبینی

مهارت در دقت و توجه را پرورش دهید،

مهارت تمركز حواس را پرورش دهید،

به واحدهای آموزشی كوچك و با معنا تأكید كنید.

جدول (5): فعالیت‌های ترمیمی پیشنهادی برای تركیب‌های خرده آزمون‌های وكسلر

 

خرده آزمون

توانایی

فعالیت‌ها

اطلاعات عمومی،

گنجینه لغات،

درك و فهم

دانش عمومی و سیالی كلامی

1) مفاهیم اساسی مانند روزهای هفته، ماه‌ها، زمان، فواصل و جهت‌ها را مرور كنید. 2) از كودكان بخواهیدكه رویدادهای مهم را با استفاده از تصاویر و مقاله‌های روزنامه‌ها و مجله‌ها گزارش دهند.
3) شباهت‌ها و تفاوت‌های طرح‌ها نقشه‌های جغرافیایی، حمل و نقل و غیره را آموزش دهید. 4) كودكان را تشویق كنید با بریدن و چسبانیدن تصاویر جانوران، ساختمان‌ها و غیره در صفحه‌های یك كتابچه، كتاب مصور بسازند. 5) كلمات، كار كردن با فرهنگ لغات و لغات انتزاعی را معرفی كنید. 6) كودكان را وادارید تا داستان‌های ساده را تكرار كنند. 7) از كودكان بخواهید كه افكار و احساسات قهرمانان داستان‌ها
را بیان كنند.

شباهت‌ها

گنجینه لغات

كلامی

ادراكی

1) بازی‌های نشان بده و بگو را به كار ببرید. 2) از كودكان بخواهید كتابچه تصویری از طبقه‌بندی حیوانات، وسایل نقلیه و وسایل خانه، كار یا آشپزخانه تهیه كنند. 3) از كودكان بخواهید مفاهیم انتزاعی را مقایسه كنند. 4) از بچه‌ها بخواهید جنبه‌های مشترك اشیاء نامشابه را پیدا كنند. 5) مفاهیم اساسی مانند روزهای هفته، ماه‌ها، زمان، جهت‌ها و فاصله‌ها را مرور كنید. 

فراخنای ارقام

تكمیل تصاویر

ترتیب تصاویر

توجه و تمركز

1) از كودكان بخواهید كارت‌هایی را به ترتیب با معنا مرتب كنند. 2) بچه‌ها را به یادگیری شماره‌های تلفن، آدرس‌ها و غیره تشویق كنید. 3) از مسابقه هجی كردن كلمات استفاده كنید. 4) مسابقه‌های حافظه را  به كار ببرید. 5) از كودكان بخواهید روزهای هفته و ماه‌های سال را حفظ كنند. 6) مسایل كلمه‌های ریاضی را به كار ببرید. 7) از تمرین‌های نقطه به نقطه استفاده كنید. 8) از بچه‌ها بخواهید جزئیات تصاویر را توصیف كنند. 9) فعالیت‌های ترسیم اثر اشیاء یا ردیابی را به كار ببندید. 10) اثر اسباب بازی‌هایی كه از وصل كردن اجزا ساخته می‌شوند استفاده كنید.

طراحی مكعب‌ها

الحاق قطعه‌ها

فضایی- دیداری

1) بچه‌ها را وادار كنید كه اشیاء معمولی را شناسایی كرده و درباره‌ی جزئیات آن‌ها بحث كنند. 2) از مسابقه‌های حدس‌ زدن كه مستلزم توصیف یك شخص، مكان، یا یك شئ است استفاده كنید.3) از كودكان بخواهید حروف، اشكال، اعداد و غیره را مقایسه كنند. 4) از انواع بازی‌های معمایی كه مستلزم ساختن اشیاء از قطعات جداگانه است استفاده كنید. 5) از فعالیت‌هایی كه مستلزم ساختن اشیاء با روی هم قرار دادن بلوك‌هاست استفاده كنید.    

رمز گردانی

 نماد ارقام

 الحاق قطعه‌ها حیوان

 خانه

 ماز‌ها

دیداری- حركتی

1) از فعالیت‌‌های تا كردن كاغذ استفاده كنید. 2) فعالیت‌های رنگ كردن با انگشت را به كار ببرید.
3) تمرین‌های نقطه به نقطه را انجام دهید. 4) تمرین‌های برش با قیچی را به كار ببرید. 5) تمرین‌های نوشتن در فضا را به كار ببرید.6) از كودكان بخواهید مهره‌ها را به صورت الگو‌های مختلف به نخ بكشد.
7) از طرح‌های جا‌ اندازی قطعه‌ها استفاده كنید. 8) از انواع پازل‌ها استفاده كنید. 9) از كودكان بخواهید كه یك ماز را حل كنند. 10) از كودكان بخواهید با حركات هماهنگ چشم، یك شیء متحرك را تعقیب كنند.
11) تمرین‌های ردیابی را به كار ببرید (مانند ردیابی با كشیدن اثر دست، اشكال جغرافیایی و حروف).
12) از كودكان بخواهید دایره‌ها و خطوط بزرگ با گچ روی تخته بكشند. 13) از كودكان بخواهید كه روی طرح‌ها یا الگوها بكشند. 14) از كودكان بخواهید اشكالی را از حفظ بكشند.   
 

 منابع:

1- گری گراث، مارنات. ترجمه شریفی، حسن پاشا(1382). راهنمای سنجش روانی، جلد اول، تهران: انتشارات رشد

2- جزوه كودكان استثنایی در مقیاس وكسلر .

نوشته شده در تاریخ جمعه 3 دی 1389    | توسط: مركز اختلالات یادگیری جوانرود    |    |
نظرات()